Τι είναι οι μετοχές;

Όταν λέμε ότι οι μετοχές είναι «κομμάτια» μιας εταιρείας, εννοούμε ότι το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας χωρίζεται σε ίσα, αριθμημένα μερίδια, και κάθε τέτοιο μερίδιο είναι μία μετοχή. Αν, για παράδειγμα, το κεφάλαιο είναι 100.000 € και έχει χωριστεί σε 10.000 μετοχές, τότε κάθε μετοχή «αντιπροσωπεύει» 10 € από αυτό το κεφάλαιο και ο μέτοχος που έχει 1.000 μετοχές κατέχει το 10% της εταιρείας.

Όλα τα κομμάτια (μετοχές) έχουν ίση «ονομαστική αξία» και ίσα βασικά δικαιώματα μέσα στην ίδια κατηγορία μετοχών, ώστε να είναι ξεκάθαρο τι ποσοστό κατέχει ο καθένας.

Έτσι γίνεται εύκολο να υπολογίσεις ποιος έχει τι: ποσοστό συμμετοχής, πόσα μερίσματα δικαιούται, πόσες ψήφους έχει στη γενική συνέλευση κτλ.

Όταν κάποιος αγοράζει μια μετοχή, γίνεται συνιδιοκτήτης της εταιρείας στο ποσοστό που αντιστοιχεί στον αριθμό των μετοχών του προς το σύνολο των μετοχών της εταιρείας. Οι εταιρείες εκδίδουν μετοχές για να αντλήσουν χρήματα (κεφάλαια) από επενδυτές, αντί για παράδειγμα να πάρουν δάνειο από τράπεζα.

Στο ελληνικό δίκαιο, «μετοχή» είναι τυπικά ο τίτλος που αντιστοιχεί στο κεφάλαιο μιας Ανώνυμης Εταιρείας (Α.Ε.), δηλαδή μιας εταιρείας όπου το κεφάλαιο είναι υποχρεωτικά διαιρεμένο σε μετοχές. Ο νόμος για τις Α.Ε. λέει ρητά ότι το κεφάλαιο της ανώνυμης εταιρείας «διαιρείται σε μετοχές» και γι’ αυτό ο όρος «μετοχή» έχει ταυτιστεί με αυτή τη νομική μορφή.​

Άλλες μορφές εταιρειών (π.χ. Ομόρρυθμη, Ετερόρρυθμη, ΙΚΕ, ΟΕ, ΕΕ) συνήθως μιλούν για «εταιρικά μερίδια», «ποσοστά συμμετοχής» ή «μερίδες συμμετοχής» και όχι για μετοχές, παρότι στην ουσία και αυτά είναι μερίδια/κομμάτια της επιχείρησης. Επομένως, λέμε ότι «μετοχές» υπάρχουν κυρίως στις Ανώνυμες Εταιρείες επειδή αυτό προβλέπει ο ειδικός νόμος για αυτές, ενώ στις άλλες μορφές χρησιμοποιούνται άλλοι όροι για παρόμοια ιδέα (ποσοστό συμμετοχής στον εταιρικό κεφάλαιο).

Δικαιώματα μετόχου

Ο μέτοχος συνήθως έχει:

• Δικαίωμα σε μέρος των κερδών της εταιρείας, όταν αυτά διανέμονται ως μέρισμα.​
• Δικαίωμα ψήφου στη γενική συνέλευση, ώστε να συμμετέχει σε βασικές αποφάσεις και στην εκλογή διοικητικού συμβουλίου.​

Σε περίπτωση διάλυσης της εταιρείας, ο μέτοχος δικαιούται αναλογικό μέρος από την περιουσία που απομένει, αφού πληρωθούν πρώτα οι πιστωτές.

Είδη μετοχών

Υπάρχουν διάφορα είδη μετοχών, με πιο βασικές:

• Κοινές μετοχές: δίνουν πλήρη τυπικά δικαιώματα ψήφου και συμμετοχή στα κέρδη.​
• Προνομιούχες μετοχές: δίνουν προτεραιότητα σε μέρισμα ή σε επιστροφή κεφαλαίου, αλλά συχνά με περιορισμένο ή χωρίς δικαίωμα ψήφου.

Αξία και τιμή μετοχής

• Μια μετοχή έχει ονομαστική αξία (το τμήμα του μετοχικού κεφαλαίου που τυπικά εκπροσωπεί) και αγοραία/χρηματιστηριακή αξία, δηλαδή την τιμή στην οποία διαπραγματεύεται στην αγορά. Η τιμή αυτή διαμορφώνεται από την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και από τις προοπτικές κερδοφορίας, την πορεία της εταιρείας και τις συνθήκες της οικονομίας.

Μετοχές και χρηματιστήριο

Οι μετοχές πολλών εταιρειών διαπραγματεύονται σε οργανωμένες αγορές, όπως το χρηματιστήριο, όπου οι επενδυτές μπορούν να αγοράζουν και να πουλούν τίτλους καθημερινά. Η επένδυση σε μετοχές μπορεί να αποφέρει κέρδος είτε από τα μερίσματα είτε από την άνοδο της τιμής της μετοχής, αλλά συνοδεύεται και από κίνδυνο ζημίας αν η εταιρεία ή η αγορά πάει άσχημα.